Niềm tin không phải là hàng hóa và biểu tượng không thể đem ra buôn bán

TikToker Lê Anh Nuôi "leo lẻo" quảng cáo sản phẩm Yến sào Đỗ Thị Toán dưới logo, biểu tượng của Công ty Cổ phần 26, Tổng Cục hậu cần, Bộ Quốc phòng.

Ý thức công dân trong kỷ nguyên số

Bài viết của Tạp chí CHG chỉ rõ: nhiều nội dung quảng cáo từ tài khoản TikTok Lê Anh Nuôi (tên thật Lê Minh Tuyển) đã sử dụng hình ảnh, logo của Công ty Cổ phần 26 và Công ty Cổ phần 22 (thuộc Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật, Bộ Quốc phòng), lặp đi lặp lại trong các video, đi kèm lời mời chào sản phẩm dân sự. Chính yếu tố này đã khiến cộng đồng mạng dậy sóng.

Tài khoản L.C.T, bình luận: “Chồng tôi làm trong quân đội, nhưng tôi không thể tin tưởng TikToker Lê Anh Nuôi khi quảng cáo sản phẩm. Hình ảnh bộ đội là thiêng liêng, không thể đem ra làm công cụ buôn bán.”
Người khác, tài khoản H.B, cho rằng: “Lê Anh Nuôi đang sử dụng trái phép hình ảnh người lính Cụ Hồ để quảng bá hàng hóa không do quân đội sản xuất. Đây là hành vi trục lợi, cần xử lý nghiêm”.
Những phản ứng này không cực đoan, mà phản ánh ý thức xã hội có trách nhiệm, nhằm bảo vệ biểu tượng văn hóa và chính trị của quốc gia. Trong tâm thức người Việt, người lính Cụ Hồ không chỉ là hình ảnh của lực lượng vũ trang, mà còn là biểu trưng cho lòng trung thành, hy sinh và tinh thần phụng sự Tổ quốc. Khi biểu tượng ấy bị thương mại hóa, công chúng cảm nhận sâu sắc sự xúc phạm đến niềm tin cộng đồng.

Theo Điều 8 Luật Quảng cáo số 16/2012/QH13, hành vi “sử dụng quốc kỳ, quốc huy, biểu tượng của cơ quan nhà nước, đơn vị vũ trang nhân dân vào mục đích thương mại khi chưa được phép” là bị nghiêm cấm.
Vì vậy, việc Tạp chí CHG gửi công văn đến Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật (Bộ Quốc phòng) để đề nghị thẩm tra, xác minh và làm rõ trách nhiệm của người đứng đầu là bước đi cần thiết và đúng đắn. Đây không chỉ là động thái báo chí phản biện, mà còn là biểu hiện của quản trị minh bạch, góp phần bảo vệ chuẩn mực đạo đức trong truyền thông quốc gia.
Vụ việc TikToker Lê Anh Nuôi không phải cá biệt. Những năm gần đây, nhiều KOLs và KOCs sử dụng biểu tượng thiêng liêng như quốc kỳ, quân phục, huy hiệu để “mượn uy tín” trong quảng cáo. Xu hướng này phản ánh sự thương mại hóa biểu tượng đang diễn ra ngày càng phổ biến trong thời đại số.
Các chuyên gia truyền thông và pháp luật cho rằng cần sớm xây dựng “Bộ quy tắc ứng xử với biểu tượng số”, nhằm xác định ranh giới giữa sáng tạo và vi phạm. Một xã hội dân chủ và hiện đại không cấm sáng tạo, nhưng không thể cho phép bất kỳ ai sử dụng uy tín của Nhà nước làm công cụ thương mại hóa.

Một video quảng cáo giới thiệu về mắm tép chưng thịt của Lê Anh Nuôi dưới bảng biển gắn logo, biểu tượng của Công ty Cổ phần 26, Tổng Cục Hậu cần, Bộ Quốc phòng.

Điều đáng mừng là người tiêu dùng ngày nay không còn thụ động, mà đã trở thành chủ thể phản biện tích cực. Họ dùng quyền ngôn luận trên mạng xã hội để bảo vệ chuẩn mực cộng đồng, nơi công dân có vai trò giám sát hành vi vi phạm, góp phần thúc đẩy tính minh bạch trong truyền thông.
Phản ứng dữ dội của hàng nghìn người tiêu dùng sau bài viết của CHG không chỉ là hiện tượng truyền thông, mà là tín hiệu xã hội học quan trọng. Khi công chúng đồng loạt phản đối việc sử dụng hình ảnh quân đội vào mục đích thương mại, họ đang gửi đi thông điệp mạnh mẽ: “Niềm tin không phải là hàng hóa, và biểu tượng quốc gia không thể đem ra buôn bán”.
Vụ việc TikToker Lê Anh Nuôi là minh chứng cho sự thức tỉnh của ý thức công dân trong kỷ nguyên số. Người dân không còn thờ ơ trước sai phạm, mà chủ động bảo vệ giá trị tinh thần của Tổ quốc.
Trách nhiệm quản lý
Sự việc đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết với các cơ quan chức năng: cần siết chặt khung pháp lý, tăng cường kiểm soát việc sử dụng hình ảnh, biểu tượng của cơ quan nhà nước trong hoạt động thương mại và truyền thông.
Như vậy, xét về pháp lý, việc TikToker Lê Anh Nuôi sử dụng logo, quân phục, biểu tượng của đơn vị thuộc Bộ Quốc phòng trong các video quảng cáo hàng hóa dân sự đã có dấu hiệu vi phạm luật.
Do đó, phản ứng của Công ty Cổ phần 22, khi cho rằng đây chỉ là sự “lẫn logo” và “rút kinh nghiệm”, không thể xem là cách xử lý thỏa đáng. Trong quản trị nhà nước, đặc biệt liên quan đến biểu tượng quân đội, việc “rút kinh nghiệm” không thể thay thế cho trách nhiệm pháp lý và đạo đức nghề nghiệp.

Trên mạng xã hội, hình ảnh và biểu tượng có sức lan tỏa mạnh mẽ hơn cả thông tin. Một cá nhân khoác lên mình màu áo của tổ chức uy tín, nhất là quân đội, dễ khiến người xem tin tưởng mà không kiểm chứng.
Hiện tượng này được các nhà nghiên cứu truyền thông gọi là “hiệu ứng đánh tráo biểu tượng”, khi người sáng tạo nội dung mượn uy tín có sẵn của tổ chức khác để tạo ra niềm tin giả tạo trong tâm trí công chúng.
Hệ lụy là xói mòn niềm tin xã hội. Khi ranh giới giữa uy tín thật và uy tín dàn dựng bị xóa nhòa, công chúng trở nên hoài nghi với mọi thông tin, kể cả từ nguồn chính thống.

Tiktoker Lê Anh Nuôi quảng cáo yến sào Đỗ Thị Toán có dấu hiệu kém chất lượng dưới logo, hình ảnh của Công ty Cổ phần 26, Tổng cục Hậu cần, Bộ Quốc phòng.

Một bình luận trên mạng viết đầy cảnh báo: “Hôm nay là hình ảnh người lính, ngày mai có thể là công an, bác sĩ, hay thậm chí quốc kỳ bị đem ra buôn bán. Nếu coi đó là ‘lẫn lộn’, ai cũng có thể lợi dụng biểu tượng để trục lợi.”
Nhận định ấy tuy giản dị, nhưng thể hiện sâu sắc vấn đề niềm tin xã hội học: niềm tin công chúng là tài sản tinh thần của quốc gia. Một khi bị đánh tráo, nó không chỉ gây tổn thương đạo đức mà còn đe dọa an ninh thông tin và uy tín quốc gia.
Công văn của Công ty Cổ phần 22 cho rằng hình ảnh trong video là do “lẫn” và đã “rút kinh nghiệm”. Tuy nhiên, xét dưới góc độ quản trị rủi ro truyền thông và quản lý biểu tượng quốc gia, lời giải thích này thiếu cơ sở và chưa đủ minh bạch.
Theo quy định, mọi biểu tượng, quân phục, logo, huy hiệu của cơ quan nhà nước đều có phạm vi sử dụng rõ ràng. Việc để cá nhân hoặc đối tác thương mại sử dụng tùy tiện là dấu hiệu buông lỏng quản lý.
Suy cho cùng, bảo vệ hình ảnh người lính Cụ Hồ cũng chính là bảo vệ giá trị thiêng liêng của quốc gia. Khi niềm tin được bảo vệ bằng phản ứng xã hội có trách nhiệm, đó là dấu hiệu của một xã hội tiến bộ và có bản lĩnh, nơi người dân, cơ quan báo chí và nhà quản lý cùng chung tay gìn giữ uy tín, biểu tượng và phẩm giá dân tộc.